Η σημασία του ιστογράμματος στις ψηφιακές φωτογραφικές μηχανές

Το σημαντικότερο εργαλείο που μας παρέχει η ψηφιακή φωτογραφική μηχανή είναι το ιστόγραμμα. Μπορεί μέσα σε ένα διάγραμμα να σου αναλύσει τη φωτεινότητα της φωτογραφίας που μόλις τράβηξες, και να σε ενημερώσει αν τα επίπεδα φωτός έχουν βγεί έξω από τα όρια που καταγράφει ο αισθητήρας.

camera-histogram

Το ιστόγραμμα αντιπροσωπεύει τα επίπεδα φωτεινότητας της φωτογραφίας. Ξεκινώντας από το μαύρο (τέρμα δεξιά) και καταλήγοντας στο άσπρο (τέρμα αριστερά) έχοντας ανάμεσα τους όλους τους ενδιάμεσους τόνους. Αθροίζει όλα τα εικονοστοιχεία (pixels) που έχουν τον ίδιο βαθμό φωτεινότητας (ασχέτως χρώματος) και δημιουργεί την καμπύλη. Δηλαδή στον οριζόντιο άξονα έχουμε τους βαθμούς φωτεινότητας και στον κάθετο έχουμε το πλήθος των εικονοστοιχείων που βρίσκονται σε αυτή τη φωτεινότητα. Αν η καμπύλη σε κάποιο σημείο ανεβαίνει ψηλά σημαίνει ότι έχουμε πολλά εικονοστοιχεία με τον ίδιο βαθμό φωτεινότητας.

Όταν φωτογραφίζουμε ελέγχουμε την εικόνα που εμφανίζεται στην οθόνη μας μόνο για να σιγουρευτούμε ότι το κάδρο είναι σωστό. Για όλες τις άλλες πληροφορίες διαβάζουμε το ιστόγραμμα.  Αν το ιστόγραμμα είναι ισορροπημένο, ξέρουμε ότι η φωτογραφία έχει καταγραφεί σωστά ακόμη κι αν δε μπορούμε να τη διακρίνουμε.

Το ιστόγραμμα το ερμηνεύουμε ως εξής:

  • normal

    Κανονική έκθεση

    Έχουμε κανονική έκθεση όταν η κορυφή της καμπύλης του ιστογράμματος βρίσκεται περίπου στη μέση του διαγράμματος. Ενδέχεται σε περιπτώσεις υψηλού κοντράστ να έχουμε παραπάνω από μία κορυφές της καμπύλης. Σε αυτή την περίπτωση θα φροντίσουμε να έχουμε ίση κατανομή της καμπύλης δεξιά και αριστερά από το κέντρο του διαγράμματος για να εξασφαλίσουμε ότι έχουμε μια κανονική έκθεση.

  • high

    Υπερέκθεση

    Έχουμε υπερέκθεση όταν η καμπύλη είναι μετατοπισμένη προς τα δεξιά του διαγράμματος. Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να γνωρίζουμε πως όλες οι περιοχές της φωτογραφίας μας που δεν απεικονίζονται πια στο διάγραμμα -που έχουν δηλαδή μετατοπιστεί έξω από αυτό στα δεξιά του διαγράμματος- πιθανότατα έχουν «καεί». Με τον όρο έχουν «καεί» εννοούμε ότι έχουν τόσο υψηλό επίπεδο φωτεινότητας που πλέον δε μπορεί να το καταγράψει ο αισθητήρας της μηχανής μας και στη θέση της πληροφορίας θα καταγράψει άσπρο χρώμα (άσχετα με το τι χρώμα ήταν το πολύ φωτεινό αντικείμενο).

  • low

    Υποέκθεση

    Έχουμε υποέκθεση όταν η καμπύλη είναι μετατοπισμένη προς τα αριστερά του διαγράμματος. Στην υποέκθεση κάθε αντικείμενο που έχει πολύ χαμηλό επίπεδο φωτεινότητας καταγράφεται σαν μαύρο. Πολλές φορές είναι θεμιτό να καταγράφουμε περιοχές με μαύρο στις φωτογραφίες μας για τη δημιουργία σκιών που μπορεί να έχουν καλλιτεχνική επίδραση στη φωτογραφία. Άλλες φορές μπορεί να βγάζουμε ένα ολόκληρο κομμάτι της φωτογραφίας σκοτεινό για να δώσουμε έμφαση στο φωτεινό κομμάτι. Μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις καλλιτεχνικά να είναι καλή επιλογή η υποέκθεση, πρακτικά όμως παίρνουμε κακή ποιότητα εικόνας γιατί ο αισθητήρας αδυνατεί να καταγράψει αρκετή πληροφορία στα χαμηλά επίπεδα φωτεινότητας ενώ στα υψηλά τα καταφέρνει πολύ καλύτερα.
    Αν θέλουμε να μετατοπίσουμε προς τα δεξιά την καμπύλη (για να υπερεκθέσουμε)  πολλές φορές χρειάζεται να ανεβάσεις το ISO αν δε μπορείς να χαμηλώσεις άλλο την ταχύτητα ή να ανοίξεις το διάφραγμα.

Πηγή